INTELIGJENCA ARTIFICIALE DHE KRIZA GLOBALE: NJË PAMJE GJEOPOLITIKE E VITIT 2026

Nga Blerim Abedini, ISSD-NM
Jemi në një kohë kur Inteligjenca artificiale ka peshë në jetën tonë të përditshme. Ndëgjojmë se puna fizike njerëzore në kompani prodhuese gradualisht zëvendësohet me robotë që kryejnë punët e peshëngritjes, selektimit, sistemimit, ngarkimit si dhe shkarkimit. Derisa disa punë akoma i posedon njeriu, si që është mbikqyrja e robotëve, korrigjimi i programeve softverike, kërkimi i tregjeve për eksport, modernizimi i inventarit të kompanisë, shqyrtimi i sasisë së prodhuar, prodhimeve me defekte, përpilimi i diagrameve të fitimit dhe humbjes, etj. Përveç lëmisë së prodhimit ka akoma produkte që janë nën punimet e dorës së njeriut, si që janë aeroplanët udhëtues si dhe ato luftarak. Aeroplanët luftarak janë të sofistikuar që mund të drejtohen pa pilot, nga zyra operative e forcave ajrore. Kështu që evitohet kidnapimi i një piloti nga ana e gardës mbrojtëse. Kuptojmë se, kontributi i modernizimit në ushtri, minimizon viktimat në ushtarë. Nga një prizëm i afërt, lufta në Ukrainë ka dominoefekt për ndezjen e vatrave të reja luftarake. Ndikoi në nisjen e luftës në Palestinë, ku shihet byrokraci e njëjtë ushtarake ose reflektimi i byrokracisë ruse. Ndërsa në Venecuelë, byrokracia u shemb filozofinë liberale pra, një filozofi politike dhe shoqërore që promovon të drejtat individuale, liritë civile, demokracinë dhe sipërmarrjen e lirë. Sa i përket luftës që i kanoset rendit botërorë në teritorin Iranez, këtu kemi koncentrim të fuqive të gjeneruar nga Bota Komuniste dhe ajo Kapitaliste, ndërsa viktima është vendi i Botës së Tretë(Irani). Mbështetja, vetëm se ka arritur nga Kina dhe Rusia në gjirin Persik që mund të mundësoj Iranin që me armë, për sulme regjionale ndaj shteteve si që janë Israeli, Arabia Saudite dhe shtetet e gjirit Persik. Disa studiues shprehin shqetësim për sulme teroriste në ShBA, por eskalim i tillë vështirë se ndodh duke marrë parasysh deklaratat e presidentit Trump se brengoset për ekzekutimin e civilëve si dhe ka për qëllim të rëzoj regjimin.
Sidoqoftë, shqetsimet për Luftën e Tretë Botërore kanë peshë, dhe se shtetet diktatoriale e kanë ëndër në vehte!


ARTIFICIAL INTELLIGENCE AND GLOBAL CRISIS: A GEOPOLITICAL SNAPSHOT OF 2026

We live in a time where artificial intelligence has an ever-increasing influence on our daily lives. We hear that physical labor in manufacturing companies is increasingly being replaced by robots that take over lifting, picking, sorting, loading, and unloading tasks. However, some tasks are still performed by humans, such as monitoring robots, correcting software programs, searching for export markets, modernizing company inventory, checking production volume and defective products, and preparing profit and loss statements. Besides manufacturing, there are also products that continue to be made by humans, such as passenger and fighter jets. Fighter jets are now so advanced that they can operate unmanned from the air force. This prevents the hijacking of a pilot by security forces. We know that modernizing the military helps to minimize casualties among soldiers. More precisely, the war in Ukraine has triggered a domino effect, igniting new conflicts. That influenced the outbreak of the war in Palestine, where the same military bureaucracy, or its mirror image, is evident in the Russian bureaucracy. While in Venezuela the bureaucracy undermined liberal philosophy- that is, a political and social philosophy that promotes individual rights, civil liberties, democracy, and a free market economy!
In the Iranian war, which threatens the world order, we see a concentration of forces from the communist and capitalist worlds, with a Third World country (Iran) as its victim. The support Iran receives by the Persian Gulf  from China and Russia, could enable Iran to use weapons for regional attacks against states like Israel, Saudi Arabia, and the Gulf states. Some scholars express concern about terrorist attacks in the United States, but such an escalation seems unlikely if we take considering the given President Trump’s statements that he is concerned about the execution of civilians and intends to overthrow the regime. However, the fear of a Third World War is justified, and dictatorial states do dream of it!